Göz kapağı ameliyatını hangi doktor yapar?

Her detayı açıklayıp güven verdikçe, onlara seçenek sundukça yürüdüğümüz yol daha da aydınlanıyor.

Göz doktoru göz kapağı ameliyatı yapar mı?

Evet. Göz hastalıkları uzmanları, göz kapağı ve gözyaşı yolları ameliyatlarını da yapar. Kapak düşüklüğü (pitozis), kapak derisinin sarkması (blefaroplasti), kapağın içe ya da dışa dönmesi ve gözyaşı kanalı tıkanıklığı en sık kapak ameliyatları arasındadır.

Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO), göz hekimlerinin bir kısmının ek eğitim alarak bu alana yoğunlaştığını belirtir. Bu hekimler kapak, göz çevresindeki kemik yapılar ve gözyaşı boşaltım sistemiyle ilgili sorunları onarır. ABD’de bu yol, üniversiteden sonra toplam 9-10 yıllık bir eğitim anlamına gelir.

Türkiye’de oküloplastik cerrahi, göz hastalıkları uzmanlığının içindeki bir çalışma alanıdır; ayrı bir uzmanlık unvanı değildir. Sağlık hizmetlerinde tanıtım yönetmeliği, sertifikaya dayalı uzmanlık unvanı kullanılmasına izin vermez. Bu yüzden göz hekimleri bu alanı “ilgi alanı” olarak belirtir.

Oküloplastik cerrahi nedir?

Oküloplastik cerrahi, göz kapakları, gözyaşı yolları ve göz çukuru çevresindeki dokuların cerrahisidir. Bu alan hem işlevi hem görünümü ilgilendiren ameliyatları kapsar. Başlıcaları şunlardır:

• Kapak düşüklüğü (pitozis) ve kapak sarkması (blefaroplasti) ameliyatları
• Kapağın içe ya da dışa dönmesine (entropion, ektropion) yönelik ameliyatlar
• Gözyaşı kanalı tıkanıklığı ameliyatları
• Kapaktaki kitleleri çıkarma ve kapağı onarma ameliyatları
• Göz çevresindeki yaralanmalardan sonra onarım

Göz kapağı ve çevresiyle ilgili sorunları göz kapağı sayfasında özetledim.

Göz hekimi, plastik cerrah ve KBB uzmanı arasındaki fark nedir?

Fark, eğitimin odaklandığı bölgededir; üç branşın hekimleri de göz kapağı ameliyatı yapabilir. Kısaca:

Bu tablo bir sıralama değildir. Her branşta bu ameliyatlarda deneyimli hekimler vardır. Hekiminizi seçerken branş kadar, hekimin sizin sorununuzu nasıl incelediği de önemlidir.

Göz hekimi kapağı neden gözle birlikte değerlendirir?

Göz hekimi, kapak ameliyatından önce gözün kendisini de aynı muayenede incelediği için kapağı gözle birlikte ele alır. Kapak her göz kırpışta gözyaşını yayar ve korneayı (gözün saydam ön tabakası) korur. Kapaktaki bir değişiklik bu dengeyi bozabilir.

Göz hekiminin aynı muayenede baktığı başlıca noktalar şunlardır:

• Görme alanı: Kapak görme alanından ne kadar alıyor?
• Gözyaşı ve kornea: Ameliyattan sonra gözün kuruma riski var mı?
• Göz bebekleri ve göz hareketleri: Düşüklüğün arkasında bir sinir ya da kas hastalığı var mı?
• Göz kırpma ve kapanma: Göz ameliyattan sonra tam kapanabilecek mi?

AAO’ya göre belirgin kuru göz, zayıf göz kırpma ve tiroid göz hastalığı, kapak ameliyatında ek dikkat gerektiren durumlardır. Bu durumlardan biri sizde varsa göz muayenesinin önemi artar.

İşlevsel ve estetik kapak ameliyatı arasında fark var mı?

Fark, ameliyatın hangi sorunu çözmeye yöneldiğindedir; muayene ve cerrahi teknik çoğu zaman aynıdır. Kapak görme alanını daraltıyor, okumayı zorlaştırıyor ya da göz yüzeyini etkiliyorsa sorun işlevseldir. AAO’nun raporu, işlevsel etkinin başlıca göstergelerini şöyle sıralar (Cahill ve ark., 2011):

• Kapak kenarı ile göz bebeğinin ortası arasında 2 milimetre ya da daha az mesafe
• Üst görme alanında en az 12 derecelik kayıp
• Okurken kapağın görmeyi kapatması
• Görmek için çeneyi kaldırıp başı geriye atma

Görünümle ilgili isteklerinizi de muayenede konuşuruz. Ama iki durumda da göz yüzeyini korumak ve gözün tam kapanmasını sağlamak ön koşuldur.

Göz kapağı sarkması için hangi doktora gidilir?

Göz kapağı sarkmasında önce sorunun deride mi, kasta mı, kaşta mı olduğunu ayırmak gerekir; kapağı ve gözü birlikte inceleyen bir muayene bu ayrımı yapar. Dışarıdan aynı görünen üç durum vardır:

• Deri fazlalığı: Kapak derisi kirpiklerin üzerine sarkar; kapak kenarı yerindedir.
• Kapak düşüklüğü (pitozis): Kapağı kaldıran kas ya da tendonu yeterince çalışmaz; kapak kenarı aşağı iner.
• Kaş düşüklüğü: Kaş aşağı iner ve kapağa yük bindirir.

Bu durumlar çoğu zaman bir aradadır. Üst kapak sarkması ameliyatı için başvuran 2.530 kişiyi inceleyen bir çalışmada, her 100 kişiden yaklaşık 14’ünde fark edilmemiş kapak düşüklüğü çıktı (Eshraghi ve ark., 2023). Kaşları asimetrik olanlarda bu oran belirgin şekilde yüksekti. Sorunun kaynağı netleşince hangi hekimle ilerleyeceğinize daha rahat karar verirsiniz.

Hangi durumlarda önce göz muayenesi olmalısınız?

Aşağıdaki durumlarda kapak ameliyatını konuşmadan önce göz muayenesi olmanızı öneririm:

• Kapak düşüklüğü tek gözdeyse ya da kısa sürede geliştiyse
• Düşüklük gün içinde değişiyor, yorgunlukla artıyorsa (NHS)
• Çift görme ya da göz bebeklerinde büyüklük farkı varsa
• Gözlerinizde kuruluk, batma ya da yanma varsa
• Daha önce göz ameliyatı olduysanız ya da tiroid göz hastalığınız varsa
• Kapakta büyüyen, kanayan ya da kirpik döktüren bir oluşum varsa
• Çocuğunuzun kapağı düşükse; çünkü görme hâlâ gelişiyor (çocuk göz sağlığı)

Kapağınız birden düştüyse ve buna çift görme ya da baş ağrısı eşlik ediyorsa zaman kaybetmeden acil servise başvurun. AAO’ya göre bu tablo, beyindeki bir damar genişlemesine bağlı sinir felcinin belirtisi olabilir.

Doktor seçerken hangi soruları sorabilirsiniz?

Hangi branştan olursa olsun, muayenede şu soruların cevabını almak kararınızı kolaylaştırır:

1. Benim sorunum deri fazlalığı mı, kapak düşüklüğü mü, kaş düşüklüğü mü?
2. Kapağı kaldıran kasın gücünü ölçtünüz mü?
3. Görme alanı testine ihtiyacım var mı?
4. Kuru göz riskim var mı; ameliyattan önce tedavi gerekir mi?
5. Hangi yöntemi, neden öneriyorsunuz?
6. Olası riskler neler; ek işlem gerekme olasılığı nedir?
7. Ameliyattan sonraki kontrolleri kim, ne zaman yapacak?

Bu soruların cevapları, seçeneklerinizi karşılaştırmanıza yardım eder. Kararı, sizi muayene eden hekimle birlikte, bilgilerin hepsini gördükten sonra verirsiniz. Göz kapağı ve çevresi cerrahisiyle ilgili genel bilgiyi göz kapağı sayfasında bulabilirsiniz.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.